Kylie in Karlovac

Grote artiesten slaan Zagreb vaak over tijdens Europese tournees. Soms gaan ze wel naar buurlanden, zoals afgelopen zomer de Rolling Stones naar Servië (Belgrado) en Montenegro (Budva), en dat geeft hier scheve gezichten. Ook Paris Hilton liet deze week weten het zonnige Kroatische eiland Hvar te laten schieten ten gunste van Belgrado. De rapper 50 Cent trap pas wel op in Zagreb, maar heeft daar slechte herinneringen aan. Hij werd betrapt toen hij in zijn kleedkamer een lijntje coke snoof, maar ontkent de aantijging en zegt nooit meer in Kroatië te willen optreden.
Gelukkig werden we deze week getroost met het nieuws dat Kylie Minogue misschien deze kant opkomt. Ergens in mei 2008 zou Kylie ("de grootste popster na Madonna", volgens een Kroatische krant) moeten optreden in het voetbalstadion van Karlovac of all places, een afgelegen stadje ter grootte van Zeist. Wie weet.

Een land vol veteranen

In oudere Servo-Kroatische woordenboeken kom je het woord "branitelj" niet tegen, terwijl Kroatië er een half miljoen van heeft. Branitelj betekent letterlijk "verdediger" maar hier te lande worden er alle veteranen uit de Vaderlandse oorlog mee bedoeld. Achter dat woord schuilt een politiek statement: wij werden aangevallen (door de Serviërs) en hebben ons slechts verdedigd. Over de vraag wie die "wij" zijn, wordt de laatste tijd heftig gediscussieerd. De lijst met veteranen is namelijk geheim, maar het gerucht gaat dat er ruim 480.000 man op staan, die op de een of andere manier financieel gesteund worden. Dat is voor een land van nog geen 4,5 miljoen mensen een gigantisch groot aantal. Sommige echte branitelji geloven daarom dat het wemelt van de nepveteranen. Een aangeslagen boer en veteraan in Slavonië klaagde op televisie over de paar rotcenten die hij ontvangt. "Een half miljoen veteranen", briesde hij, "waar waren al die lui toen er gevochten werd? Het Rode Leger, dat had er een half miljoen!" Hij wil, net als vele strijdmakkers, dat de lijst openbaar wordt zodat het kaf van het koren kan worden gescheiden.
Een van de echte veteranen is Branimir Glavas, een hoge officier in het Kroatische leger tijdens de burgeroorlog die nadien uitgegroeide tot een bekend politicus. Vreemd genoeg krijgt hij in de Westerse media nauwelijks aandacht. Bij de verkiezingen van vorige week won zijn partij drie zetels, wat veel is voor iemand die als verdachte van oorlogsmisdaden al meer dan een jaar in de gevangenis zit. Hij zou onder andere Servische burgers hebben gedwongen batterijzuur te drinken en met afgeplakte monden in een rivier hebben gegooid. Glavaš beweert dat de huidige parlementsvoorzitter Šeks overal van wist en overal bij was, dus deze zaak kan nog een lang staartje krijgen.

Mooie Brena in Belgrado

Mocht Joegoslavië nog op een bepaalde manier bestaan, dan is het waarschijnlijk muzikaal. Hoe het met de populariteit van Kroatische bands in Servië staat weet ik niet, maar omgekeerd zit het goed. De Partibrejkers en Darkwood Dub, beide bands uit Belgrado, treden regelmatig op in Zagreb en onlangs was zelfs Električni orgazam te gast. Ik ben benieuwd of die ook "Igra rokenrol cela Jugoslavija" (Heel Joegoslavië speelt rock 'n roll) lieten horen, een van hun grootste hits. Op YouTube is gelukkig een Kroatische versie te vinden: Igra rock 'n' roll cijela Jugoslavija.

Een ander ex-Joegoslavisch fenomeen, Lepa Brena ofwel Mooie Brena, doet misschien mee aan het volgende Eurovisie Songfestival in Belgrado. De Bosnische televisie zou haar hebben gevraagd Bosnië te vertegenwoordigen. Lepa Brena moet er nog over nadenken maar ze vindt het "in elk geval een grote eer dat ik gekozen ben".

Lekker stukje Eadamac

Het suffix "ac" is een van de vele achtervoegsels die in het Kroatisch bestaan om iemands nationaliteit aan te geven. Nizozemac (Nederlander), Nijemac (Duitser), Koreanac (Koreaan). Een Edammer is daarom een "Edamac". Toen ik een foto's maakte van deze "langdurig in prijs verlaagd"-reclameborden vroeg een beveiliger wat ik aan het doen was. Ik zei dat ik voor het thuisfront grappig foto's van Kroatië maakte.
"Dan moet je eerst toestemming vragen aan de manager!" Ik droop af en zag hem druk met iemand telefoneren, wijzend naar de kaas. Die kaas, of het nou Gauda of E(a)damac is, komt trouwens altijd uit Duitsland of Kroatië.

Wat je niet moet weten

Nadat de Engelsen in Wembley op hun snufferd gingen, leek het de Daily Mirror een goed idee uit te zoeken wat voor land Kroatië eigenlijk is. Het artikeltje is zo mogelijk nog slechter dan het spel van het Engelse elftal. Wat de Kroaten ("die sinds 2004 lid zijn van de EU en dus geen visum nodig hebben voor het Verenigd Koninkrijk") waarschijnlijk het meeste zal steken is de Daily Mirror het aantal toeristen met bijna 10 miljoen te laag inschatte.

Slavische broeders

De Russen beschouwen volgens Remco Reiding de overwinning van Kroatië op Engeland als een gunst van een broedervolk. Gelukkig kwamen die woorden na de wedstrijd, want Rusland, was dat niet altijd de grote vriend van Servië? De Kroaten voetbalden voor god (de katholieke en niet orthodoxe) en vaderland, en niet voor een paar Mercedessen. Dat is de stemming hier. Niettemin tonen de Kroatische media vol trots het eilandje latijnse tekst "Hvala vam, Hrvatska!" in een brei van cirilica, waarmee een Russische krant zijn dankbaarheid aan Kroatië tonen.
Ik had me voorbereid op een oersaaie wedstrijd. Want je weet hoe dat gaat met Nederland: het heeft zich geplaatst en dan telt de eer niet meer. Daarom verloor Oranje van Wit-Rusland. Maar ditmaal heb ik me vergist in de Kroatische mentaliteit, waarvoor mijn excuses. Op het centrale plein van Zagreb hing een groot scherm en we zagen daar hoe de Vatreni (de Vurigen) voetbalden alsof hun leven er vanaf hing. Tijdens de wedstrijd werden duizenden liters bier getapt op kosten van de rechts-nationalistische HSP - het is immers verkiezingstijd. Na elk Kroatisch doelpunt vloog het bier door de lucht. Het leek wel een concert van Normaal. Het woordgrapje van Vjesnik: de Vurigen deden de Engelsen bevriezen.

Nek aan nek

Gisteren was voor de Kroatische politieke partijen de laatste dag van de verkiezingscampagne. Vandaag heerst er stilte. De tijd van gratis rockconcerten, gratis bier en andere leuke dingen is voorbij. Morgen gaan de kiezers naar de stembus en het lijkt spannend te worden. Hieronder staat de laatste opiniepeiling, die laat zien dat niet te zeggen valt wie de grootste wordt: HDZ of SPD.
De peiling werd verricht in de tien kiesdistricten waarin Kroatië is opgedeeld. Het zogenaamde elfde district bestaat uit de in de diaspora levende Kroaten, voornamelijk in Bosnië maar ook emigranten in Duitsland, Australië enzovoort, horen daarbij. Voor de diaspora zijn vier zetels gereserveerd, die gewoontegetrouw naar de HDZ gaan. De minimale voorsprong die de SPD lijkt te hebben, kan dus makkelijk omslaan in een achterstand.
Zowel qua vorm als inhoud verschillen verkiezingen in Nederland en Kroatië enorm. Opiniepeilingen zijn hier schaars en lijken een kleine rol te spelen. De politieke kopstukken praten voortdurend over elkaar, maar nooit met elkaar. Er is niet één debat geweest tussen SPD-leider Milanovic en HDZ-leider en premier Sanader. Ook de regels waaraan de media zich moeten houden, dragen niet bij aan een normale campagne. Televisiestations zijn namelijk verplicht elke deelnemende politieke partij evenveel zendtijd te geven. Omdat er ruim honderd partijen meedoen, trok de afgelopen maand een bonte stoet van partijleiders over het televisiescherm. Partijen voor gepensioneerden, voor werklozen, voor veteranen, een tiental groene partijen - er kwam geen eind aan. Morgen wel, want er geldt een kiesdrempel van vijf procent.

Seizoenswisseling

Dit jaar begon de lente zonder dat aan de vorige zomer een echt einde was gekomen. De winter was namelijk uitzonderlijk zacht en droog. Dat is nu wel anders. De herfst begon vroeg en deze week is het skiseizoen geopend.
De straten van Zagreb geuren naar geroosterde maïskolven, kolenkachels en gepofte kastanjes. Ik zou bijna zeggen: "Heerlijk, die winter".

Strijd om de kiezer

Kroatië staat in het teken van verkiezingen. Op 25 november gaan de Kroaten naar de stembus en krijgt premier Ivo Sanader te horen of hij verder mag. Letterlijk, want zijn HDZ voert campagne met de slogan "Idemo dalje" (Wij gaan verder). SPD-leider en Sanaders grootste rivaal Milanovic zei hardop dat die slogan eerder werd gebruikt door Slobodan Milosevic, wat Sanader niet echt kon waarderen.
Deze week slaat hij electoraal terug door, heel toevallig, een voor gepensioneerden zeer aantrekkelijke regeling voor schuldaflossing te introduceren. En Kroatië is rijk aan arme gepensioneerden. Bijna een half miljoen mensen zullen deze week merken dat een deel van hun schuld is kwijtgescholden. Ondertussen is er van een normale politieke discussie geen sprake. Kandidaten spreken alleen over elkaar; debatten met elkaar zijn (nog) niet georganiseerd.

Vergeet Vukovar niet

Vandaag stond Kroatië stil bij het feit dat na langdurige bombardementen op 18 november 1991 de stad Vukovar in handen viel van het Servische leger, hoewel dat officieel nog het Joegoslavische Volksleger heette.
Bij de plechtigheden ter nagedachtenis aan de vele slachtoffers, genaamd "Zapamtite Vukovar", zetten mensen gisteravond brandende kaarsen langs de Ulica grada Vukavara (Vukovarska) in Zagreb. Het was een indrukwekkend gezicht, duizenden kaarsen langs een eindeloze weg die dwars door de stad loopt. De oude naam van Vukovarska was Ulica proletarskih brigada, genoemd naar de Joegoslavische proletarische brigades uit de Tweede Wereldoorlog. Na 1991 hadden de Kroaten genoeg van zulke brigades, zeker als ze zo proletarisch en primitief huishielden als in Vukovar.